Sıfırı Görmek kitabını gerçekten çok beğendim. Bay Tutumlu’ nun dediği gibi, keşke bu kitabı çok daha önceden okuyabilseydim. Bana kattıkları gerçekten muazzam oldu. Yeni bir bakış açısı sundu bana. Genel olarak kitap : ” Bir daha mı dünyaya geleceğiz, gelmişken harca ” diyenlerin haklı çıkarabilecek türden bir kitap. Öldüğümüzde arkamızda hiç para bırakmayacak şekilde ölmemizi istiyor. Aşağı da (*) bu işaretle belirttiğim paragraflar direk kitaptan alıntı. Altındaki normal paragraflar ise benim yorumum olacak. Kahvenizi aldıysanız keyifli okumalar.

*Hayata dair olumlu beklentilerinizi azami düzeye çıkarın.

    Yani hep kötü düşünmeyin, mümkün olduğunca olumlu düşünen olumlu görür. Felsefesini yansıtıyor. Bunu da sunduğu fikirlerle destekliyor. Hep en kötüsünü düşünmektense olumlu düşünmek insan zihninin daha başarılı kararlar almasını sağlıyor.

*Öyleyse deneyim satın almak sadece o deneyimin kendisiyle sınırlı değildir; Ayrıca o şeyin hayatınız boyunca getireceği anı kar paylarının toplamını da satın almış olursunuz.

    Yazar burada özellikle anı temettüsü konusuna çok güzel örnekler vermiş. Ve ben de gerçekten çok beğendiğim örnekler oldu. Anı kâr payı biriktirmenin bu hayatta daha önemli olduğunu bende hep düşünüyordum. Mesela kitapta geçen bir örnek : Yaşlanan insanlara aklınızda kalan en güzel anılar hangileri diye sorulduğunda neredeyse hiçbiri ofiste çalıştığı süreden örnekler vermemiş. Bu da bize gösteriyor ki işinizi ne kadar severseniz sevin, unutamayacağınız anılar için hayal kurmak, gezmek ve sevdiklerimizle bol bol vakit geçirmek gerekiyor.

*“Erken” in hemen şimdi olduğunu hatırlayın. Daha önce aklınızdan geçen deneyimlerden hangilerinin bugün, bu ay veya bu yıl yatırım yapmaya değer olduğunu düşünün. Onları şimdi edinmeye karşı direniyor olsanız bunun risklerini zihninizde tartın. 

*Birlikte deneyimler edinmek isteyeceğiniz insanları düşünün ve bu deneyimleri sonradan ziyade şimdi sahip olmanın size sağlayacağı anı kâr paylarını gözünüzde canlandırın. 

* Anı kâr paylarına aktif şekilde nasıl artıracağımızı düşünün, deneyimlerinize dair daha fazla fotoğrafa sahip olmak size bu konuda yardım eder mi? Veya geçmişte iyi zaman geçirdiğiniz insanlarla tekrar bir araya gelmek? Veya bir videoya veya fotoğraf albümü derlemek? 

    Yukarıdaki 3 alıntı da özellikle deneyimleri ertelememek gerektiğinin çok üzerinde duruyor. Aslında kitabın çok önemli kısmı bu konu üzerine. Çünkü insanlar deneyimlerini hep (daha iyisini yaşamak uğruna) erteliyor ama yaş ilerledikçe bir deneyimden alacağımız haz ciddi oranda düşmüş olacak. Yazar burada paylaştığı istatistikte 45 yaş sonrası deneyimlerin yaş ve sağlık sorunları gibi nedenlerden ötürü sürekli olarak düşüşe geçtiğini söylüyor. Buna katılmayacak bence zaten az insan vardır. 50 yaşında ekstrem spor yapmakla 20 yaşında yapmak arasında ciddi bir risk ve yaralanma faktörü var. Her yaşında kendine özgü deneyimleri var.

* Benim de denediğim ve Twitter hesabımda paylaştığım üzere Living to 100 adlı internet sitesindeki hesaplayıcıya gidip kaç yaşına kadar yaşayacağınızı ya da tahmini olarak ne kadar yaşayacağınızı hesaplayabilir ve buna göre yatırım yapabilirsiniz. 

    Ne kadar yaşayacağınızı bilirseniz ona göre plan yaparsanız. Bu hem maddi olarak geçerli hem de manevi planlar için geçerli. 100 yıl yaşayacağınızı varsayalım. 200 yıl yetecek kadar para biriktirmek mantıklı mı ? O çalıştığınız ekstra süreyi kendinizi daha mutlu edecek aktivitelere ayırabilirdiniz değil mi ? İşte bunu hesaplayan bir hesaplayıcı var. Ama kesin doğru demek olmaz, bu sadece bir tahmin. Benim ki 96 yaşıma kadar yaşayacağımı öngördü. Bende buna göre hayatımı planlayabilirim. Denemek isteyenler için site linki : Living to 100

* Çocuklarınıza paranızın ne kadarını, hangi yaşlarda vermek istediğinizi düşünün. Aynısını hayır işlerine vereceğiniz paralar için de geçerlidir. Bunları eşinizle veya hayat arkadaşınızla konuşun. Ve bunu bugün yapın! 

    Bu kısım o kadar haklı ki. Kendimden örnek vermem gerekirse 50 ile 60′ lı yaşlarda bana ve eşime güzel bir miras kalacak büyük ihtimalle. Ama o yaşlarda gelen mirası ben ne yapayım ? Benim ihtiyacım şuan. En kötü bir ev bile kalacaksa bize o şimdi verilse ailelerimiz tarafından o kadar rahat edeceğiz ki anlatamam. Bence çoğumuz için maalesef durum böyle.

* Parasını zaman tasarrufu için harcayan insanlar hangi gelir grubundan olurlarsa olsunlar daha fazla tatmin deneyimliyor. Başka deyişle, zaman yaratmak amacıyla para kazanmak için zengin olmanız gerekmez. 

    Parayla zaman satın almak benim en sevdiğim. Zamanımı bana bırakacak her türlü teknolojik ve insan kaynağı harcamasını bütçem el verdikçe yaparım. En basitinden şuan hemen hemen herkesin evinde bulunan robot süpürgeler. Bize muazzam bir zaman kazandırıyorlar. Eskisi gibi saatlerini alan bir aktiviteyi bir alet yapıyor. Sana da 1 saat veriyor. Değer/Zaman/Para olarak bence en iyi ürünlerden. Ayrıca sizin 2 saatte yapacağınız bir işin kendinize saat maliyetini düşünmeniz gerekiyor. Size saat başı 300 TL’ye mal olacak bir işi 200 TL’ ye yapan birisi varsa ona yaptırmak, zamanınızı ve paranızı en iyi şekilde yönetmek olacaktır.

* Şu anki beden sağlığınızı düşünün, daha sonra edinmeniz mümkün olmayacak, hangi hayat deneyimlerini yaşamak istersiniz? 

* Sağlığınızı ve dolayısıyla gelecekte edineceğiniz hayat deneyimlerini geliştirmek için zaman veya para yatırımı yapabileceğiniz bir yol düşünün. 

* Sağlığınızı geliştirmek için beslenme alışkanlıklarınıza nasıl değişiklik yapabileceğinizi öğrenin. Bu konu üzerine yazılmış birçok kitap arasında en iyi bildiğim ve daima tavsiye ettiğim Doktor Joel Fuhrman tarafından yazılan Eat to Live başlıklı olandır. 

    Deneyim ve yaş ilişkisini yukarıdaki bir paragrafta açıkladım. Burada özellikle sağlıklı beslenmeye odaklanmak istiyorum. Bende 2 yıldan uzun süredir sağlıklı beslenme ve uyku düzenime mümkün olduğunca dikkat ediyorum. Kendimde fark ettiğim muazzam değişimler oldu. Daha net düşünebiliyor ve daha sağlıklı hissediyorum daha da önemlisi çok daha mutlu bir insan oldum.

* Eğer deneyimlerden haz alma yetiniz para veya sağlıktan ziyade zaman tarafından kısıtlanıyorsa, paranızı daha fazla boş zaman edinmek için kullanma yolları arayın. 

* Hayatınızın tümü için zaman kovaları yapmak size biraz bunaltıcı geldiyse, bu uygulamayı sonraki 30 yıl içinde zaman kovaları yaparak yürütün. Listenize ne zaman isterseniz bir şeyler ekleyebileceğiniz unutmayın; bunu zamanınız ve sağlığınız gerçek faktör halini almadan çok önce yapın. 

    Zaman kovaları fikri aslında basit bir planlayıcı yapmakla aynı. Vücudun ve enerjinin müsaade ettiği etkinlikleri yıllara göre planlamadan geçiyor. Fiziksel yoğunluğu yüksek olan aktiviteleri gençlik zamanlarında yapıp, yaşlılığa daha kolay fiziksel aktiviteler bırakmak gibi.

* Sağlığınızı ve geçmişinizi dikkate alarak aktivitelerden duyduğunuz hazzın yıllık bazda ve belirgin şekilde ne zaman düşüşe geçmeye başlayacağını, sevdiğiniz aktivitelerin bundan nasıl etkileneceğini düşünün. 

* En büyük risklere kaybedecek en az şeyiniz olduğu zaman girin. 

* Size küçük risk dayatan ama yararlanmaktan kaçırdığınız fırsatları düşünün. Gençlikte ileri yaşlara nazaran daha fazla şanstan yararlanmanın sizin için daha iyi olacağını akıldan hiç çıkarmayın. 

* Neden sağlığınız kötülemeye, hayat enerjiniz azalmaya yüz tutana dek bekleyesiniz? Büyük ihtimalle hayattayken harcayacağınız koca bir çömlek dolusu para artırmaya odaklanmak yerine şimdi dolu dolu yaşayın; Hatırlamaya değer yaşam deneyimleri kovalayın, Çocuklarınıza, paranızı en verimli kullanabilecekleri zamanda verin, Hayır işlerine hala bu dünyada iken bağış yapın. Hayatı yaşamanın yolu budur işte. 

    Bu son alıntı kitabın kısaca bir özeti bence. O yüzden sona aldım. İşte böyle bir kitabı daha bitirdim. Ama özetini paylaşmam baya zamanımı aldı. Umarım size faydası olur. Sonraki kitap özetinde buluşmak üzere.